Θα σου κάνω μια ερώτηση. Αν βάζεις €100 τον μήνα στην άκρη, μόνο εκατό ευρώ, για 30 χρόνια, πόσα νομίζεις ότι θα έχεις στο τέλος; Κράτα μια απάντηση στο μυαλό σου: €36.000, €72.000, ή πάνω από €122.000; Θα δούμε στο τέλος αν είχες δίκιο.

Τι σημαίνει «τόκος»

Ας ξεκινήσουμε από τα βασικά. Ο τόκος είναι η αμοιβή που παίρνεις επειδή δάνεισες τα χρήματά σου σε κάποιον. Βάζεις €1.000 στην τράπεζα; Ουσιαστικά τα δανείζεις στην τράπεζα, και εκείνη σου δίνει τόκο. Αγοράζεις ομόλογο; Δανείζεις σε ένα κράτος ή σε μια εταιρεία.

Υπάρχουν όμως δύο είδη τόκου, και η διαφορά τους είναι τεράστια.

Απλός vs σύνθετος τόκος

Πάρε πρώτα τον απλό τόκο. Βάζεις €1.000 με 5% απλό τόκο για 10 χρόνια. Κάθε χρόνο κερδίζεις €50, πάντα πάνω στο αρχικό ποσό. Χρόνος 1: €1.050. Χρόνος 2: €1.100. Και πάει λέγοντας, μέχρι στον χρόνο 10 να έχεις €1.500. Κέρδισες €500, σταθερά, €50 τον χρόνο.

Τώρα ο σύνθετος τόκος, με τα ίδια ακριβώς νούμερα. Εδώ κερδίζεις τόκο πάνω στον τόκο. Τα κέρδη σου γίνονται κεφάλαιο, και αυτό το κεφάλαιο βγάζει νέα κέρδη. Χρόνος 1: €1.050. Χρόνος 2: €1.102,50. Χρόνος 3: €1.157,63. Στον χρόνο 10 φτάνεις στα €1.628,89. Κέρδισες €628,89.

Σε 10 χρόνια η διαφορά φαίνεται μικρή, περίπου €128 παραπάνω. Αλλά περίμενε, γιατί εκεί κρύβεται όλη η ιστορία.

Πού εκρήγνυται

Ο σύνθετος τόκος μοιάζει βαρετός τα πρώτα χρόνια. Κάποια στιγμή, όμως, απογειώνεται.

Πάρε €1.000 αρχικό κεφάλαιο με 7% τον χρόνο, χωρίς να βάλεις ποτέ ξανά ούτε ένα ευρώ. Στα 10 χρόνια γίνονται €1.967. Στα 20 χρόνια €3.870. Στα 30 χρόνια €7.612. Στα 40 χρόνια €14.974. Τα πρώτα 10 χρόνια σχεδόν δεν βλέπεις διαφορά. Μετά τα 20, η καμπύλη αρχίζει να ανεβαίνει απότομα. Στα 40 χρόνια, τα €1.000 έγιναν σχεδόν €15.000, χωρίς να προσθέσεις τίποτα.

Γι’ αυτό ο σύνθετος τόκος έχει μείνει γνωστός ως «το 8ο θαύμα του κόσμου» (η φράση αποδίδεται συχνά στον Αϊνστάιν, αν και κανείς δεν ξέρει σίγουρα ποιος την είπε πρώτος).

Η απάντηση στην ερώτηση

Θυμάσαι την ερώτηση της αρχής; €100 τον μήνα, για 30 χρόνια, με μια υποθετική μέση ετήσια απόδοση 7%. Πάμε να δούμε.

Μετά από 10 χρόνια, έβαλες €12.000 και έχεις περίπου €17.409. Μετά από 20 χρόνια, έβαλες €24.000 και έχεις περίπου €52.397. Μετά από 30 χρόνια, έβαλες €36.000 και έχεις περίπου €122.709.

Η σωστή απάντηση ήταν πάνω από €122.000. Διάβασέ το ξανά: έβαλες €36.000 συνολικά, και κατέληξες με πάνω από €122.000. Τα περίπου €86.000 της διαφοράς τα έκανε ο χρόνος, όχι εσύ. Γι’ αυτό λέμε ότι ο χρόνος είναι ο καλύτερος φίλος του επενδυτή. Και πάλι, αυτό είναι υποθετικό μαθηματικό παράδειγμα με σταθερή απόδοση, οι πραγματικές αγορές ανεβοκατεβαίνουν και καμία απόδοση δεν είναι εγγυημένη.

Η άλλη πλευρά

Πρέπει να πω και κάτι λιγότερο ευχάριστο. Ο σύνθετος τόκος δουλεύει και ανάποδα.

Αν δουλεύει υπέρ σου στις επενδύσεις, δουλεύει εναντίον σου στα χρέη. Μια πιστωτική κάρτα με 18% τόκο κάνει ακριβώς το ίδιο πράγμα, αλλά αντίστροφα: το χρέος σου μεγαλώνει εκθετικά. Το ίδιο και ένα ακριβό καταναλωτικό δάνειο. Ο κανόνας είναι απλός. Πρώτα ξεφορτώνεσαι τα ακριβά χρέη, και μετά αρχίζεις να βάζεις τον σύνθετο τόκο να δουλεύει για σένα.

Η πρακτική αρχή

Θέλω να πάρεις ένα πράγμα από εδώ. Δεν χρειάζεσαι πολλά λεφτά. Χρειάζεσαι χρόνο, και ο χρόνος ξεκινάει σήμερα.

€50 τον μήνα, €100 τον μήνα, ό,τι μπορείς, το ποσό είναι λιγότερο σημαντικό από το πότε αρχίζεις. Κάθε μήνας που περνάει χωρίς να έχεις ξεκινήσει είναι σύνθετος τόκος που χάνεις.

Πριν βάλεις όμως έστω ένα ευρώ κάπου, πρέπει να ξέρεις τι αγοράζεις. Γι’ αυτό στο επόμενο επεισόδιο εξηγούμε μετοχές, ομόλογα και ETFs: τι είναι, πώς δουλεύουν, και γιατί σε αφορούν.

Σχετικά επεισόδια

Πηγές