Φαντάσου ότι ξυπνάς ένα πρωί, ανοίγεις το τηλέφωνό σου, και το πρώτο πράγμα που βλέπεις είναι ένας τίτλος: «Tesla: Κατακρήμνιση 12%, τέλος εποχής;» Τι κάνεις;

Αν είσαι σαν τους περισσότερους, κάνεις ένα από τα δύο: είτε πανικοβάλλεσαι, είτε αδιαφορείς τελείως. Και στις δύο περιπτώσεις έχεις ήδη χάσει, γιατί κανένα από τα δύο δεν είναι το σωστό.

Σήμερα μιλάμε για κάτι που κανείς δεν σε δίδαξε στο σχολείο: πώς διαβάζεις ένα χρηματοοικονομικό νέο. Όχι για να γίνεις αναλυτής, αλλά για να μην σε χειραγωγεί κάθε τίτλος που βλέπεις.

Tesla: ένα παράδειγμα που λέει πολλά

Τον Ιανουάριο του 2023, η Tesla είχε χάσει σχεδόν 70% της αξίας της μέσα σε 12 μήνες. Εβδομήντα τοις εκατό. Κάποιοι έγραφαν «τέλος εποχής», «η φούσκα έσκασε», «ο Musk τελείωσε». Δύο χρόνια μετά, η μετοχή είχε ανακάμψει πάνω από 100% από τα χαμηλά της. Όχι γιατί άλλαξε κάτι μαγικό, αλλά γιατί οι τίτλοι δεν σου λένε ποτέ ολόκληρη την ιστορία.

Στο EP08 μιλήσαμε για τα πιο συνηθισμένα λάθη αρχαρίων. Ένα ήταν το να παίρνεις αποφάσεις βιαστικά, βασισμένες σε κάτι που διάβασες στα social media ή σε κάποιο site. Λοιπόν, σήμερα βλέπουμε πώς αντιμετωπίζεις αυτό τον θόρυβο.

Υπάρχει ένας όρος στα αγγλικά για αυτό: «noise», δηλαδή θόρυβος. Σε αντιδιαστολή με το «signal», το σήμα, δηλαδή η πληροφορία που πραγματικά έχει σημασία. Η δουλειά σου, όταν ανοίγεις ειδήσεις, είναι να ξεχωρίζεις το ένα από το άλλο.

Ο τίτλος είναι διαφήμιση

Ο τίτλος ενός άρθρου δεν έχει ως στόχο να σε ενημερώσει. Έχει ως στόχο να κάνεις κλικ. Αυτά τα δύο συχνά συμπίπτουν, αλλά όχι πάντα.

Πάρε για παράδειγμα: «Tesla -12%: Οι επενδυτές τρέχουν να σωθούν». Τι σου λέει; Ότι η μετοχή έπεσε 12%. Και τίποτα άλλο. Το «οι επενδυτές τρέχουν να σωθούν» είναι χρώμα, δηλαδή γλώσσα που φορτίζει συναισθηματικά το νέο χωρίς να προσθέτει καμία ουσιαστική πληροφορία.

Τώρα, πτώση 12% σε μία μέρα είναι πολύ; Εξαρτάται. Για τα ομόλογα του ελληνικού δημοσίου, ναι, είναι σεισμός. Για τη Tesla, που σε μια δεκαετία έχει κάνει κινήσεις από -21% μέχρι +24% σε μία εβδομάδα, είναι απλά μια Τρίτη. Η Tesla είναι μια από τις πιο volatile μετοχές στον κόσμο (volatile, δηλαδή ασταθής, με μεγάλες διακυμάνσεις τιμής). Αυτό από μόνο του δεν είναι ούτε κακό ούτε καλό. Είναι χαρακτηριστικό, το οποίο κάποιοι αναζητούν και κάποιοι αποφεύγουν. Ο τίτλος δεν σου λέει τίποτα από αυτά.

Πρώτο εργαλείο: όταν βλέπεις τίτλο με αριθμό, ρώτα «σε σχέση με τι;»

Τρία ερωτήματα σε κάθε νέο

Υπάρχουν τρία ερωτήματα που αξίζει να κάνεις σε κάθε χρηματοοικονομικό νέο πριν αποφασίσεις αν σε αφορά.

Πρώτο: τι ακριβώς συνέβη; Όχι τι λέει ο τίτλος, τι έγινε στην πραγματικότητα. «Η Tesla έπεσε 12%» είναι γεγονός. «Οι επενδυτές πανικοβλήθηκαν» είναι ερμηνεία. «Τέλος εποχής» είναι αισιόδοξη δημοσιογραφία. Το γεγονός ψάχνεις. Την ερμηνεία την ακούς, αλλά με σκεπτικισμό.

Δεύτερο: γιατί; Αυτό είναι το πιο σημαντικό ερώτημα και το πιο συχνά αναπάντητο στους τίτλους. Αν η Tesla έπεσε 12% γιατί ο Musk έκανε ένα tweet που ξάφνιασε την αγορά, αυτό είναι διαφορετικό από το να έπεσε γιατί τα έσοδα τρίτου τριμήνου ήταν χαμηλότερα από τις προβλέψεις. Κι αυτό είναι πάλι διαφορετικό από το να έπεσε γιατί ολόκληρη η αγορά έπεσε 8% και η Tesla απλώς ακολούθησε. Τρία σενάρια, ίδιος τίτλος.

Τρίτο: σε ποιο timeframe, δηλαδή χρονικό πλαίσιο; Πτώση 12% σε μία μέρα είναι τελείως διαφορετικό πράγμα από πτώση 12% σε 3 μήνες. Τα άρθρα σπάνια το διευκρινίζουν. Εσύ να το ρωτάς πάντα.

Πηγές: πού κοιτάς

Τα ερωτήματα είναι χρήσιμα, αλλά χρειάζεσαι και κάπου να βρεις απαντήσεις.

Πρώτη κατηγορία: τα οικονομικά ΜΜΕ. Reuters, Bloomberg, Financial Times, Capital.gr για ελληνικές ειδήσεις. Αυτά έχουν δημοσιογράφους που καταλαβαίνουν τι γράφουν, παραθέτουν αριθμούς με context, και έχουν φήμη να χάσουν αν γράψουν ανακρίβειες. Δεν είναι τέλεια, αλλά είναι η καλύτερη αρχή.

Δεύτερη κατηγορία: τα γενικά ΜΜΕ και τα social media. Συνήθως δεν λένε ψέματα, αλλά βγάζουν πλαίσιο. Παίρνουν ένα γεγονός, αφαιρούν τους αριθμούς γύρω του, και σου δίνουν τον τίτλο. Είναι σαν να σου λέω «ο ασθενής έχει πυρετό 37,5» χωρίς να σου πω ότι μόλις γύρισε από τρέξιμο.

Τρίτη κατηγορία: οι «ειδικοί» στο YouTube και στο TikTok. Υπάρχουν πολύ καλοί δημιουργοί που εξηγούν θέματα με ακρίβεια, και υπάρχουν κάποιοι που κάνουν videos με τίτλο «Αγόρασε τώρα πριν εκτοξευθεί». Αν κάποιος σου λέει τι να αγοράσεις ή πουλήσεις, αυτό είναι συμβουλή, όχι εκπαίδευση. Κι αν δεν έχει άδεια επενδυτικού συμβούλου, δεν έχει δικαίωμα να σου τη δίνει. Ωραία; Το ότι κάτι έχει πολλά views δεν το κάνει ακριβές.

Αριθμοί χωρίς context: ξανά η Tesla

Τον Ιανουάριο του 2023 η μετοχή της Tesla ήταν κοντά στα $110. Είχε πέσει από τα $400 λίγους μήνες πριν. Σχεδόν 73% κάτω, τεράστια πτώση. Ο τίτλος ήταν «Tesla: Κατάρρευση». Και ήταν σωστός, από μία άποψη. Αλλά αν είχες αγοράσει Tesla το 2019 στα $25 (πριν τα splits), τότε ακόμα και στα $110 του 2023 ήσουν τετραπλάσια.

Ο ίδιος αριθμός, διαφορετικό context, τελείως διαφορετική πραγματικότητα. Ο τίτλος «κατάρρευση» δεν σου λέει αν η μετοχή είναι φθηνή ή ακριβή, αν η εταιρεία πάει καλά ή άσχημα, αν πρέπει να ανησυχείς ή όχι. Ουσιαστικά δεν σου λέει τίποτα.

Και κάθε φορά που ο Musk κάνει κάτι δημόσιο (tweet, δήλωση, φωτογραφία σε εργοστάσιο), η μετοχή κινείται. Πάνω ή κάτω. Αυτό δεν σχετίζεται με τα θεμελιώδη της εταιρείας, δηλαδή αν βγάζει λεφτά, αν πουλάει αυτοκίνητα, αν έχει χρέη. Είναι θόρυβος. Καθαρός θόρυβος.

Το τεστ της πηγής

Κάθε φορά που διαβάζεις ένα χρηματοοικονομικό νέο, ρώτα: ποιος το γράφει και γιατί;

Ένα άρθρο στο Reuters για τα τριμηνιαία αποτελέσματα της Tesla γράφεται από δημοσιογράφο που έχει πρόσβαση στα επίσημα έγγραφα, μιλάει με αναλυτές, και συγκρίνει αριθμούς με προβλέψεις. Αυτό έχει αξία.

Ένα post στο Twitter που λέει «Tesla ετοιμάζεται για μεγάλο ράλι» γράφεται από κάποιον που μπορεί να έχει Tesla μετοχές και να θέλει να τις ανεβάσει, μπορεί να είναι σοβαρός αναλυτής, μπορεί να είναι bot. Δεν ξέρεις. Δεν λέω να μη διαβάζεις Twitter. Λέω να ξέρεις τι διαβάζεις.

Υπάρχει κι ένας ακόμα τύπος πηγής: τα «αποκλειστικά» και τα «leaked». «Αποκλειστικό: η Tesla σχεδιάζει νέο μοντέλο». Αυτά βασίζονται συχνά σε ανώνυμο «εσωτερικό πληροφοριοδότη» που μπορεί να υπάρχει ή να μην υπάρχει. Μπορεί να είναι αληθινό, μπορεί να είναι διαρροή για να κινηθεί η τιμή. Κανόνας: αν δεν υπάρχει επίσημη ανακοίνωση από την εταιρεία ή κάποια ρυθμιστική αρχή, το άρθρο είναι υπόθεση.

Τα επίσημα έγγραφα

Κάθε εταιρεία εισηγμένη σε χρηματιστήριο είναι υποχρεωμένη από τον νόμο να ανακοινώνει τα αποτελέσματά της κάθε τρίμηνο. Αυτές οι ανακοινώσεις λέγονται earnings reports, δηλαδή αποτελέσματα χρήσης. Στην Ελλάδα, για εισηγμένες στο Χ.Α., γίνονται μέσω της ΕΧΑΕ.

Αυτά τα έγγραφα είναι δημόσια, εύκολα προσβάσιμα, και περιέχουν τους πραγματικούς αριθμούς: πόσα έσοδα, πόσα κέρδη, πόσο χρέος, πόσα μετρητά. Δεν λέω να τα διαβάζεις κάθε τρίμηνο για κάθε εταιρεία. Λέω ότι υπάρχουν, κι αν θέλεις να ξέρεις αν η Tesla πάει πραγματικά καλά ή άσχημα, αυτά είναι η αρχή. Όχι ο τίτλος σε κάποιο news site.

Τον Ιανουάριο του 2023, όταν η Tesla ήταν στα $110 και οι τίτλοι φώναζαν κατάρρευση, τα πραγματικά της έσοδα ήταν $24,3 δις για το τέταρτο τρίμηνο 2022, αύξηση 51% σε σχέση με πέρυσι. Κερδοφόρα εταιρεία με ρεκόρ πωλήσεων. Αυτό δεν σημαίνει ότι η μετοχή δεν μπορούσε να πέσει κι άλλο. Αλλά η λέξη «κατάρρευση» ήταν λίγο υπερβολική.

Το σχέδιο δράσης: 4 βήματα

Την επόμενη φορά που θα δεις χρηματοοικονομικό νέο, για Tesla, για Nvidia, για ΟΠΑΠ, για οτιδήποτε:

Ένα: διάβασε τον τίτλο σαν διαφήμιση. Τι θέλει να νιώσεις; Φόβο; Ενθουσιασμό; Αυτό δεν είναι πληροφορία.

Δύο: ρώτα «τι ακριβώς συνέβη, γιατί, και σε ποιο timeframe;» Αν το άρθρο δεν απαντάει και στα τρία, δεν είναι πλήρες.

Τρία: ρώτα «ποιος το γράφει και γιατί;» Δημοσιογράφος σε ειδικό οικονομικό ΜΜΕ; Ανώνυμος λογαριασμός στο Twitter; Δεν είναι το ίδιο.

Τέσσερα: αν το νέο σε αφορά πραγματικά (γιατί έχεις ή σκέφτεσαι να αγοράσεις κάτι), ψάξε την πρωτογενή πηγή. Τα επίσημα αποτελέσματα, η ανακοίνωση της εταιρείας, το έγγραφο της ρυθμιστικής αρχής.

Αυτά τα τέσσερα δεν σε κάνουν αναλυτή. Αλλά σε κάνουν πολύ λιγότερο εκτεθειμένο στον θόρυβο.

Σχετικά επεισόδια

Πηγές